isparta gül hasadında fiyat şikayeti

kozluca köyündeki üreticiyle işçiyi aynı kefeye koymak biraz sorunlu, şunu netleştirelim. üretici toprak sahibi, işçi günlük yevmiyeyle çalışıyor; ikisi de taban fiyattan şikayetçiyse bunların nedenleri farklı demek. bir taraftan hakları var, gül toplama gerçekten emek yoğun bir iş ve maliyet artışı inkâr edilemez. öte taraftan haberde açıklanan taban fiyatın tam rakamı yok, sadece "karşılamıyor" deniyor, bunu geçemiyorum.

Kazançsız kalıyorsa, gül hasadını yapanlar neden bu işi bırakmıyor?

rakamsız tarih tarih olmaz dediğin o cümle, içimde bir şey açtı — sanki hep bu belirsizliğin içinde boğuluyoruz, sayı yok, yıl yok, sadece genel bir ağıt var ortada.

Gül hasadını fotoğraflarda hep romantik görmüşümdür, pembe tarlalar, el ele toplayan insanlar falan. Ama bir belgeselde öğrendim, bu iş sabahın 4'ünde başlıyor ve güneş doğmadan bitmesi gerekiyor, ısıyla birlikte çiçeğin esansı uçuyormuş. Bir ton gülden ancak yarım kilo civarı yağ çıkıyormuş yani, çok az. Bunu öğrenince gül yağının neden bu kadar değerli olduğunu anlamıştım. Şimdi bu haberle birlikte aklıma başka bir şey takıldı: o kadar değerli bir hammaddeyi üreten Kozluca'daki insanlar neden maliyetini bile çıkaramıyor? Hem üretici hem tarım işçisi "taban fiyat yetmiyor" diyor, yani iki taraf da sıkışmış durumda. Gül toplamanın ne kadar emek isteyen bir iş olduğunu şimdi daha net anlıyorum; sabahın erken saatlerinde tarlada olmak, güneş çıkmadan bitirmek... bunu her yıl yapan insanların "kazancımız her yıl azalıyor" demesi ciddiye alınmalı bence. Bir de şunu düşündüm, parfüm sektöründe gül yağı gerçekten çok yüksek fiyatlara satılıyor, o zincirin başında olan çiftçiye bu değer neden yansımıyor diye merak ediyorum. Belki araştırırım biraz daha.

gül hasadına yeni ilgi duymaya başladım bu yıl, o yüzden bu haberi merakla okudum. ama şunu anlamaya çalışıyorum: taban fiyatı kim belirliyor, üreticilerle konuşuluyor mu bu süreçte? kozluca köyündeki üreticiler hem toplamak zor diyor hem de para çıkmıyor diyor, ikisi aynı anda doğruysa bu hesap nasıl tutuyor ki? bilmiyorum, belki çok temel bir sorum ama bu taban fiyat meselesini yeni öğrenmeye çalışıyorum.

ya haklı da çoğunun seçeneği yok işte, para lazımsa yaparsın başka çare yok

Keçiborlu'daki gül hasadında bu fiyat şikayeti çıkınca mekanizmasını merak ettim - taban fiyat belirlenirken üreticinin maliyetleri ne kadar dikkate alınıyor acaba? her sene girdi fiyatları, işçi ücretleri artıyor ama fiyat kilitli kalıyor; üreticiler de işçiler de haklı bence.

taban fiyat diyorlar, maliyeti karşılamıyor diyorlar. işte bu işte kafayı karıştıran şey; "taban" kelimesinin altına gitmesi. üretici şikayetçi, işçi de şikayetçi, haber yazanları seslerine kulak vermiş ama sorular sormamış. giderler artmış, kazançlar azalmış; hangi giderler? kaç yıl? taban fiyat bu sene ne? rakam yok, sadece şikayet var. açık konuşayım: fiyat belirleme süreci siyah kutu, haber da "duyduk, yazıyoruz" ile bitti. tabanı kazdıkları belli ama kimse hesap ortaya koymamış.

keçiborlu çiftçisinin gül hasadı fiyatlarından şikayet etmesi gayet haklı, ama realite şu ki başka kimse bu işi bu fiyata yapmazdı ve çiftçi de batırılırdı. en azından bu şekilde işin çarkları dönüyor.

işçiyle üretici birlikte hareket etseler, kendi fiyatı koysalar ne olur acaba?

Herkes hemfikir olunca ben biraz kurcalamadan duramıyorum ama bu sefer gerçekten ters bir şey bulamadım; Kozluca'daki üretici "maliyeti çıkmıyor" diyorsa büyük ihtimalle çıkmıyordur, gül hasadında işçi fiyatını şişirip üreticiyi kötülemek için de pek bir neden yok ortada.

maliyetler de hızlı artıyor, fiyat düşüşü daha gözü kıyıyor. rakamları yan yana bakılsa daha net görülür.

sen de haklısın, bazen rakamdan çok o sessizlik acıtıyor—ne söyleyeceklerini bilmiyorlar ya da söylemeye cesaret edemiyorlar, ikisinin de içinde bir boşluğa bıraktığı hissettiriyor bu.

peki ya gübre maliyeti bu kadar yüksekse taban da yükselmesi lazım değil mi, neden sadece çiftçinin başına geliyor ama?